For the “Flight and Rescue” story available in five languages
English »
简体中文 »
Nederlands
日本語 »
Русский »
REIS
Transsiberische route naar Japan

Eind 1940 steeg de druk om de Litouwse sovjetrepubliek te verlaten toen de regering bekendmaakte dat alle vluchtelingen het Russische staatsburgerschap moesten aannemen of anders naar Siberië zouden worden gedeporteerd als “onbetrouwbare elementen”. Aangemoedigd door verhalen van hen die veilig de oostelijke havenplaats Vladivostok hadden bereikt via de Transsiberische spoorlijn, vroegen honderden joodse vluchtelingen een uitreisvisum voor de Sovjetunie aan. Het is nog steeds niet bekend waarom de Russen vluchtelingen met Poolse reisdocumenten (waarvan de geldigheid vaak twijfelachtig was) lieten vertrekken. Dankzij hun speciale status als vluchtelingen kregen zij echter de gelegenheid om te emigreren, een vooruitzicht dat aan Litouwse joden werd ontzegd nadat Litouwen door de Russen was geannexeerd.

Niet alle Litouwse vluchtelingen die door Zwartendijk en Sugihara waren geholpen, vertrokken naar Japan. Sommige hadden geen Amerikaanse dollars die de Sovjets vroegen voor het dure treinkaartje. Hoewel het Joint Distribution Committee honderden reizen meebetaalde, kon het niet iedereen helpen.

“We vertrokken met gemengde gevoelens van vreugde en grote angst. Zouden we veilig aankomen of was dit weer een van die Soviet trucs om te bepalen wie uit hun 'hof van Eden' wilden ontsnappen? Emigratie uit het communistische Rusland was tot dan toe ongehoord.”

—Benjamin Fishoff, naoorlogse memoires

“Toen we de zee naar Japan overstaken, wachtten we in stille angst tot de dag waarop we de Russische territoriale wateren zouden verlaten. Eindelijk brak die dag aan. De rode vlag werd gestreken en de sovjetambtenaren verlieten het schip. Vrijheid lag in het verschiet. Japan werd voor ons echt het land van de rijzende zon.”

—Oskar Schenker, september 1941
« BACK NEXT »