Joseph Stanley Wardzala
Doğum: 1923, Smigno, Polonya
Hannover'deki zorunlu çalıştırmayı anlatıyor [Görüntülü röportaj: 1990]
Çalıştığımızda, çok fazla Polonyalı ve diğer milletlerden insan vardı: İtalyanlar, Fransızlar… Çok fazla konuşmazdık. Çünkü Alman patronlar ve gözetimcilerin elinde silah vardı. Hiçbir yere kaçamazdınız. Bu yüzden fazla konuşmazdık. Konuştuğunuz anda yumruğu yerdiniz. Sadece çalışmak zorundaydınız. Birbirimizle çok alçak sesle konuşabilirdik. Lehçe konuşuyorduk, ama Almanların bizi duymayacağı bir sesle konuşuyorduk. Her zaman iyi bir iş mi çıkarıyoruz diye izlerlerdi bizi. Yanlış yapıyorsak kürek ya da tüfekle döverlerdi. Ancak bir gün trenden çimento getirmem gerekiyordu. İki kişi alıyor, çimento torbasını omzunuza koyuyordu. Siz de depoya götürüyordunuz. Koşmak zorundaydınız. Yağmur yağdığında, her şey karışıyordu. Çimento torbası yırtılırsa, dayak yiyordunuz… yani bu sizin hatanız değildi, ama dikkatli olmalıydınız, sabotaj konusunda çok katıydılar. Almanya'da sabotaj yapamazdık. Çünkü denemek bile hayatımıza mâl olurdu.
Çalıştığımızda, çok fazla Polonyalı ve diğer milletlerden insan vardı: İtalyanlar, Fransızlar… Çok fazla konuşmazdık. Çünkü Alman patronlar ve gözetimcilerin elinde silah vardı. Hiçbir yere kaçamazdınız. Bu yüzden fazla konuşmazdık. Konuştuğunuz anda yumruğu yerdiniz. Sadece çalışmak zorundaydınız. Birbirimizle çok alçak sesle konuşabilirdik. Lehçe konuşuyorduk, ama Almanların bizi duymayacağı bir sesle konuşuyorduk. Her zaman iyi bir iş mi çıkarıyoruz diye izlerlerdi bizi. Yanlış yapıyorsak kürek ya da tüfekle döverlerdi. Ancak bir gün trenden çimento getirmem gerekiyordu. İki kişi alıyor, çimento torbasını omzunuza koyuyordu. Siz de depoya götürüyordunuz. Koşmak zorundaydınız. Yağmur yağdığında, her şey karışıyordu. Çimento torbası yırtılırsa, dayak yiyordunuz… yani bu sizin hatanız değildi, ama dikkatli olmalıydınız, sabotaj konusunda çok katıydılar. Almanya'da sabotaj yapamazdık. Çünkü denemek bile hayatımıza mâl olurdu.
Joseph ve ailesi Roman Katoliklerdi. Almanya'nın 1939'da Polonya'yı işgal etmesinin ardından, Almanya'da zorunlu çalıştırılacak Polonyalıların toplanmasına başlandı. Joseph iki kez yakalanmaktan kurtuldu. Ancak 1941'de üçüncü defasında Almanya, Hannover'deki zorunlu çalıştırma kampına gönderildi. Dört yılı aşkın bir süre betonarme hava saldırısı sığınaklarının inşasında çalıştırıldı. 1945'te Amerikan Kuvvetleri’nin kampa girmesinin ardından, zorunlu çalıştırma kampı zorla göç ettirilmiş insanlar kampına dönüştürüldü. Joseph, 1950'de Amerika Birleşik Devletleri'ne giriş vizesi alana kadar kampta kaldı.
— US Holocaust Memorial Museum - Collections
Zorunlu Çalıştırma: Genel Bakış »
