Chaim Engel
Doğum: 1916, Brudzew, Polonya
Sobibor ayaklanmasını ve kaçışını hatırlıyor [Görüntülü röportaj: 1990]
Daha şimdiden öldürülmüş Almanların olduğunu biliyorduk. Hâlâ devam ettiğini
biliyorduk bu yüzden sadece kimsenin beklenmedik bir şekilde,
umulmadık bir yere gelmemesini ve neler olduğunu
öğrenmemesini umuyorduk. Eğer bu olsaydı, hepimiz ölürdük ve kaybolurduk. Bu yüzden bir şekilde
bu konuda şanslıydık. Bu…biz bu Almanları çalıştığımız
her yerde öldürdük… ve ana kapıya gelinceye kadar
her şey plan dahilinde gitti. Şimdi yapabilirdik… insanlar koştu… her yöne kaçtı,
böylece, bütün kamp o andan itibaren neler olup bittiğini biliyordu, bu yüzden bazıları mayında
koştu ve öldü. Bazı insanlar hiç kaçmadı. Vazgeçtiler. Kaçmak istemediler. Sadece vazgeçtiler. Onlar, onlar sadece
öldürülünceye kadar beklediler. Onlar… ama daha genç insanlar, onların birçoğu
ve kaçmak için yeterince cesareti olanlar, onlar kaçtılar. Ve sonra,
birçoğu ana kapıya koştu. Şimdi biz koşmaya başladık ve barakanın yanındaydık
ve sonra ben (SS Çavuşu Karl) Frenzel'i bir makineli tüfekle gördüm
ve ateş etmeye başladı. Ve daha çok insan kaçıyordu
ve ben, ben durmak istiyordum. Çünkü makineli tüfekten korkuyordum
ve “Burada ölüm var. Burada belki bir şey var” diye düşündüm. Bu yüzden
Selma'nın elini tuttum ve koştuk ve bir şekilde, bazıları düştü
ve biz kapıya kadar ilerledik.
Daha şimdiden öldürülmüş Almanların olduğunu biliyorduk. Hâlâ devam ettiğini
biliyorduk bu yüzden sadece kimsenin beklenmedik bir şekilde,
umulmadık bir yere gelmemesini ve neler olduğunu
öğrenmemesini umuyorduk. Eğer bu olsaydı, hepimiz ölürdük ve kaybolurduk. Bu yüzden bir şekilde
bu konuda şanslıydık. Bu…biz bu Almanları çalıştığımız
her yerde öldürdük… ve ana kapıya gelinceye kadar
her şey plan dahilinde gitti. Şimdi yapabilirdik… insanlar koştu… her yöne kaçtı,
böylece, bütün kamp o andan itibaren neler olup bittiğini biliyordu, bu yüzden bazıları mayında
koştu ve öldü. Bazı insanlar hiç kaçmadı. Vazgeçtiler. Kaçmak istemediler. Sadece vazgeçtiler. Onlar, onlar sadece
öldürülünceye kadar beklediler. Onlar… ama daha genç insanlar, onların birçoğu
ve kaçmak için yeterince cesareti olanlar, onlar kaçtılar. Ve sonra,
birçoğu ana kapıya koştu. Şimdi biz koşmaya başladık ve barakanın yanındaydık
ve sonra ben (SS Çavuşu Karl) Frenzel'i bir makineli tüfekle gördüm
ve ateş etmeye başladı. Ve daha çok insan kaçıyordu
ve ben, ben durmak istiyordum. Çünkü makineli tüfekten korkuyordum
ve “Burada ölüm var. Burada belki bir şey var” diye düşündüm. Bu yüzden
Selma'nın elini tuttum ve koştuk ve bir şekilde, bazıları düştü
ve biz kapıya kadar ilerledik.
1939'da Chaim'in Polonya ordusundaki görev süresi sona ermek üzereydi ki Almanya Polonya'yı işgal etti. Almanlar Chaim'i tutukladı ve zorunlu çalıştırma için Almanya'ya gönderdi. Chaim daha sonra Yahudi savaş esiri olarak Polonya'ya geri döndü. Son olarak ailesinin geri kalan üyelerinin öldürüldüğü Sobibor kampına sevk edildi. 1943 Sobibor ayaklanması sırasında Chaim gardiyanlardan birini öldürdü. O zamanlarda kız arkadaşı olan, sonraları evleneceği Selma ile kaçtı. Haziran 1944'te Sovyet Kuvvetleri kampa girene kadar çiftçinin birinin yardımıyla saklandılar.
— US Holocaust Memorial Museum - Collections
Ölüm Merkezlerindeki İsyanlar »
