60 سال بعد، پیدا کردن نام قربانیان هولوکاست از روی شماره هنوز یک وظیفه دلهره آور است

خبرگذاری آسوشیتدپرس
10 فوریه، 2007

بوخن والد، آلمان. تعقیب با یک شماره شروع می شود.

هری استین سر خود را بین صفحات قرار داده و نگاه سریعی به ارقام نامشخصی که در ستون های پشت سر هم میکرو فیلم کم رنگ شده قرار دارد می اندازد و به دنبال پیدا کردن سرنخ های یک راز است: زندانی شماره 185403 آشویتس چه کسی بود؟

این شماره روی بازوی سمت چپ یکی از صدها زندانی که در آشویتس بوده خالکوبی شده که از طریق کشتی به اردوگاه کار اجباری بوخن والد آورده شده و بعد از آن هرگز دیده نشده است.

مرد؟ زن؟ پیر؟ جوان؟ یهودی؟ مسیحی؟ علت دستگیری او چه بوده است؟ لیستی که استین به دقت آن را بررسی می کند به هیچ یک از این سؤالات جواب نمی دهد. فقط همین شماره وجود دارد.

بعد از گذشت شش دهه از واقعه هولوکاست حزب نازی، تاریخدانانی همچون استین هنوز با وظیفه عظیمی دست و پنجه نرم می کنند — تا بتوانند حداقل از طریق پیدا کردن نام زندانیان نوعی نظم در میان صدها هزار مرده ایجاد کنند.

هیچ کاتالوگ اصلی وجود ندارد — فقط مایلها (کیلومترها) و مایلها (کیلومترها) پرونده در سراسر اروپا، ایالات متحده، اسرائیل و جاهای دیگر پراکنده شده است. از 56000 نفری که فقط در پشت سیم های خاردار اردوگاه بوخن والد یا در مسیررسیدن به آن کشته شدند، 23000 نفر از آنها در گزارش های بدست آمده از اردوگاه ناشناس باقی مانده اند.

برنامه استین در اوخر یکی از روزهای پاییز پیدا کردن زندانی شماره 185403 است. در نهایت بعد از چهار هفته مطالعه دقیق در لیست ها،که هر یک از آنها یک دو جین از صفحات طولانی و جمع آوری شده از بایگانی های مختلف است، استین نام این زندانی را پیدا می کند. او می گوید "ما یک نفر دیگر را هم پیدا کرده ایم". "بازگشت از فراموش شد گان."

اما این یعنی از این پس شماره 185403 به افراد فراموش شده تعلق ندارد.

استین درحال خیره شدن به یک ترمینال در یک اتاق تحقیق خشک و سرد در بوخن والد، که به پشت بام های آسایشگاه های پیشین حزب نازی و جاده طولانی و شیب دار منتهی به اردوگاهی که نیروهای محافظ اس اس با اذیت کردن و ناسزا گفتن، زندانیان را در مسیرشان به طرف دروازه های اردوگاه همراهی می کردند مشرف است، در حال نگاه کردن به آمار مردگان تاریخ 18 فوریه 1945- هفت هفته قبل از آزاد سازی می باشد.

پرونده مربوط به بوخن والد از بایگانی ایالت تورینگن آلمان، یکی از چندین منبع اسناد و مدارک دوره حزب نازی در آلمان شرقی که بعد از فرو ریختن دیوار برلین در 1989 بر روی عموم باز شد، بدست آمد.

این آمار فقط شامل لیست شماره ها می شود— شماره هایی که ردیف به ردیف بصورت هویت شش رقمی بر بازوی زندانیانی که ازآشویتس و سایر اردوگاه ها در لهستان تحت اشغال آلمان در زمستان سخت سال 1945 به بوخن والد وارد شدند، خالکوبی شده بود.

هر شماره باید با کپی رونوشت های لیست های انتقال اصلی — که از بایگانی های آشویتس و یاد واشم به وسیلۀ مقامات بوخن والد که، یک موزه و مکان زیارتی محسوب می شود، بدست آمده است تطبیق داده شود.

برای تطبیق دادن هر شماره با یک نام هری استین توضیح می دهد " و سپس ... ما از بالا تا پایین بیشتر از 40 تا 50 صفحه و کل لیست را بررسی می کنیم ". "به همین دلیل بسیار مهم است که لیست کاملاً خوانا باشد، که البته بعضی مواقع این کار مشکل است."

این کار برای پیدا کردن هر نام معمولاً یک روز به طول می انجامد. اما شماره 185403 هفته ها به طول انجامید.

با ماشین فقط دو ساعت با شهر آب معدنی باد آرولسن آلمان فاصله است، شهری که سرویس ردیابی بین المللی، یا ITS، که تعداد 1.5 میلیون سند اصلی حزب نازی از بوخن والد را نگهداری می کند درآن قرار دارد . اگر استین و تیم او که شامل شش محقق می باشد بتوانند این مجموعه را مورد بررسی دقیق قرار دهند، کار بسیار آسانتر خواهد بود.

اما این بزرگترین بایگانی اسناد اصلی حزب نازی برای تاریخدانان غیر قابل دسترسی است. این بایگانی به مدت شش دهه تحت نظارت کمیته بین المللی صلیب سرخ و کنترل یک هیأت بین المللی و سرپرستی منحصر به فرد ITS قرار داشته تا بتوانند سرنوشت قربانیان را تعیین کنند یا خانواده هایی را که طی جنگ جهانی دوم از هم جدا شده بودند به هم برسانند.

سابین استین، بایگان اصلی بوخن والد که با هری ازدواج کرده است گفت "آنها اسنادی در اختیار دارند که می تواند سرنوشت بسیاری از مردم را تعیین کند ولی آنها دست روی دست گزاشته و بر روی این اسناد نشسته اند".

پل شاپیرو، یکی از مقامات ارشد موزه یادبود هولوکاست ایالات متحده در واشنگتن دی سی، می گوید گزارشات ITS نشان دهنده "یک تلاش چشمگیر برای تعیین نام افراد از روی شماره آنها برای بیشتر اردوگاه هایی که گزارش آنها در دسترس است می باشد... این واقعیت که این اسناد قابل دسترسی نبوده اند مشکلات بزرگی برای محققان ایجاد کرده است و این امر ممکن است موجب تکرارقابل توجه این تلاش ها شده باشد."

جین-لوک بلوندل، یکی از معاونان رئیس ICRC که در ITS دارای سمت مدیر موقت است می گوید او از محرومیت هایی که تاریخدانان با آن مواجه اند اطلاع دارد اما باید بدانیم که وظیفه اولیه و اصلی ما در مورد استفاده از این بایگانی به هم رساندن خانواده ها به یکدیگر می باشد.

بلوندل گفت "چیزی که از نظر ما در اولویت می باشد این است که بتوانیم به درخواست های بشردوستانۀ شخصی پاسخ دهیم و این مستلزم صرف انرژی زیادی است".

ماه می گذشته، کمیسیون ناظر بر ITS که شامل 11 کشور می باشد موافقت کردند پرونده های مربوطه را به محققان نشان دهند. اما قبل از انجام اینکار تصدیق و تصویب از جانب هر کدام از این کشورها لازم است. بعضی از این کشورها قول داده اند به این روند سرعت بیشتری دهند اما اعلام موافقت هر 11 کشورممکن است که سالها به طول بیانجامد.

در این ضمن، خانواده استین به این نتیجه رسیده اند که می توانند رد پرونده ها را بطور غیر مستقیم از بایگانی های نگهداری شده در آشویتس به سایر پرونده های یاد واشم در اورشلیم که نسخه پرونده های کپی شده و اساساً لیست های اصلی مربوط به ITS را نگهداری می کنند، دنبال کنند.

هدف آنها این است که بتوانند به یک لیست دفترچه یادبود — که تا آنجا که امکان دارد کامل هم باشد دست یابند زیرا نسل هولوکاست — همه کسانی که در بوخن والد مرده اند در حال کاهش است. خانواده استین امیدوارند بتوانند حداقل 1000 قربانی دیگر را هم شناسایی کنند. در مورد دیگر قربانیان و بیشتر زندانیانی که در پیاده روی های مرگ مرده اند و یا اسرای جنگی شوروی که به صورت دسته جمعی کشته شده اند، هیچ سندی باقی نمانده است.

بعد از ساعتها نگاه کردن به صفحه و خواندن دقیق شماره هایی که پشت سر هم قرار دارند هری استین به شماره 185403 برخورد می کند. او با انگشت خود ستون بعدی را دنبال می کند و می گوید: روبرت دیهدن، یک مرد فرانسوی.

او برای ارجاع متقابل با سایر لیست ها نام را ثبت می کند تا مشخص شود که این هویت صحیح است. از بایگانی یاد واشم، که در اوایل دهه 1950 به آن اجازه داده شد، ازیکی ازاصلی ترین فهرست های الفبایی نامها که توسط ITS نگهداری می شد میکروفیلمی تهییه کند، اطلاعات بیشتری بدست می آید. استین با کمک این اطلاعات یک قدم جلوترمی رود اما با املای متفاوت نام روبرو می شود.

زندانی آشویتس 185403 روبرت دیهدین بود. که در 15 می 1917 در آلفورتویل نزدیک پاریس متولد شده بود.

اکنون این تحقیق می بایست در پاریس و توسط مؤسسه ملی میهن پرستان و مقاومان تبعیدی و بازداشتی انجام شود. گزارشات آنها نشان می دهد که دیهدین همرا با برادر بزرگترش آلفونسه، توسط گشتاپو دستگیر شده و به اردوگاه بازداشت در کامپاین فرانسه فرستاده شده بود.

همه اطلاعاتی که این مؤسسه دارد این است که می داند خانواده دیهدین در میان گروهی از فلزکاران بودند که به دلیل "جنگ در برابر سرکوبی مقاوت فرانسه" دستگیر شدند. در 27 آوریل 1944 ـ آنها در بین 1654 زندانی سیاسی، از جمله چندین روزنامه نگار و روشنفکر مانند شاعر سورئالیسم روبرت دسنوز — بودند که در کامیونهای مخصوص حمل حیوانات قرار داده شده وبه بوخن والد آورده شدند.

در قسمتی از این سفر، برنامه سفر تغییر کرد و این گروه به آشویتس برده شدند. در آنجا، شماره های 184936 تا 186590 را به آنها اختصاص دادند.

آلفونسه دیهدین زنده ماند. روبرت دیهدین — زندانی شماره 185403 — ابتدا با کشتی به اردوگاه گراس روزن و سپس به بوخن والد برده شد.

گزارشات نشان می دهند او در آنجا مرده است.

از بیماری؟ گرسنگی؟ به ضرب گلوله نازی ها؟ هیچ کس نمی داند. در واقع، تاریخ و مکان دقیق مرگ او نامشخص است. لیست مرگ تورینگن مربوط به 18 فوریه 1945 می شود، با این حال طبق سه سند ITS، کپی های اسنادی که در یاد واشم هستند، نشان داده شده که او شش روز بعد از این تاریخ به بوخن والد رسیده است. این امکان وجود دارد که او در این مسیر مرده باشد اما هیچ گزارش قاطعی در مورد مرگ او وجود ندارد.

با این وجود، استین از اینکه توانسته نام متعلق به یکی دیگر از این شماره ها را که در فهرست افراد مرده بوخن والد قرار دارند پیدا کند بسیار خشنود است.

رندی هرس چافت خبرنگار آسوشیتدپرس در نیویورک است که در تهیه این گزارش همکاری داشته است.

©MMVII، خبرگذاری آسوشیتدپرس. کلیه حقوق محفوظ است. این مطالب نباید مورد انتشار، پخش، دوباره نویسی یا پخش مجدد قرار گیرند.

صفحه اصلی

چاپ